Otrzymanie wezwania do stawienia się w zakładzie karnym nie zawsze oznacza, że nie ma już możliwości podjęcia działań prawnych. W określonych sytuacjach skazany może ubiegać się o wstrzymanie wykonania kary pozbawienia wolności, dzięki czemu wykonanie prawomocnego orzeczenia może zostać czasowo wstrzymane.

Kiedy można złożyć wniosek o wstrzymanie wykonania kary? Czy samo złożenie wniosku wstrzymuje osadzenie w zakładzie karnym? Jakie okoliczności mogą przekonać sąd i co zrobić po otrzymaniu wezwania do odbycia kary? Ile kosztuje wniosek o wstrzymanie wykonania kary i ile czasu sąd rozpatruje taki wniosek?

Na czym polega wstrzymanie wykonania kary?

Wstrzymanie wykonania kary oznacza czasowe powstrzymanie wykonania prawomocnego orzeczenia. W przypadku bezwzględnej kary pozbawienia wolności może mieć ono szczególne znaczenie, gdy skazany oczekuje na rozpoznanie innego wniosku lub środka prawnego, którego wynik może wpłynąć na sposób albo możliwość wykonania kary.

Podstawowe znaczenie w postępowaniu wykonawczym ma art. 9 § 4 Kodeksu karnego wykonawczego. Zgodnie z nim złożenie wniosku o wydanie postanowienia nie wstrzymuje wykonania orzeczenia, którego ten wniosek dotyczy. Sąd właściwy do jego rozpoznania może jednak w szczególnie uzasadnionych wypadkach postanowić inaczej.

Oznacza to, że wstrzymanie wykonania kary ma charakter wyjątkowy i wymaga wydania odpowiedniego rozstrzygnięcia przez sąd.

Czy złożenie wniosku automatycznie wstrzymuje wykonanie kary?

Nie. Jest to jedna z najważniejszych informacji dla osoby skazanej.

Samo skierowanie do sądu wniosku o wstrzymanie wykonania kary nie powoduje automatycznie, że kara przestaje podlegać wykonaniu. Do czasu wydania przez sąd stosownego postanowienia skazany powinien wykonywać nałożone na niego obowiązki. Dotyczy to również sytuacji, w której otrzymał już wezwanie do stawienia się w zakładzie karnym. Sam fakt złożenia wniosku nie uprawnia do zignorowania takiego wezwania.

Z tego względu w sprawach dotyczących wykonania kary istotne znaczenie ma nie tylko prawidłowe przygotowanie wniosku, ale również szybkość podjęcia odpowiednich działań prawnych.

Wstrzymanie wykonania kary a odroczenie wykonania kary – jaka jest różnica?

Pojęcia te bywają ze sobą mylone, jednak oznaczają dwie różne instytucje.

Odroczenie wykonania kary pozbawienia wolności prowadzi do przesunięcia w czasie rozpoczęcia odbywania kary, jeżeli spełnione zostaną przewidziane prawem przesłanki. Natomiast wstrzymanie wykonania kary może zabezpieczyć sytuację skazanego na czas rozpoznawania określonego wniosku. Złożenie wniosku o odroczenie nie powoduje bowiem samo przez się, że kara nie może zostać wykonana.

W praktyce, w zależności od okoliczności konkretnej sprawy, wraz z wnioskiem dotyczącym wykonania kary może być zasadne złożenie dodatkowego wniosku o wstrzymanie wykonania orzeczenia do czasu jego prawomocnego rozpoznania.

Kiedy sąd może wstrzymać wykonanie kary?

Kodeks karny wykonawczy posługuje się pojęciem „szczególnie uzasadnionego wypadku”. Oznacza to, że samo przekonanie skazanego, iż wykonanie kary jest dla niego niekorzystne, nie jest wystarczające.

Wniosek powinien wskazywać konkretne okoliczności przemawiające za tym, że natychmiastowe wykonanie orzeczenia byłoby w danej sytuacji nieuzasadnione.

Znaczenie mogą mieć m.in. szczególne okoliczności osobiste lub rodzinne skazanego, stan zdrowia, konieczność zapewnienia opieki osobie najbliższej, wyjątkowo poważne konsekwencje natychmiastowego osadzenia, jak również charakter i podstawa prawna wniosku, na którego rozpoznanie skazany oczekuje.

Każda sprawa wymaga jednak indywidualnej oceny – nie istnieje katalog okoliczności, których wskazanie automatycznie powoduje wstrzymanie wykonania kary.

Kasacja a wstrzymanie wykonania kary pozbawienia wolności

Możliwość wstrzymania wykonania prawomocnego orzeczenia występuje również w przypadku wniesienia kasacji do Sądu Najwyższego.

Samo wniesienie kasacji nie wstrzymuje wykonania prawomocnego wyroku. Zgodnie jednak z art. 532 § 1 Kodeksu postępowania karnego, w razie wniesienia kasacji Sąd Najwyższy może wstrzymać wykonanie zaskarżonego orzeczenia, jak również innego orzeczenia, którego wykonanie zależy od rozstrzygnięcia kasacji.

Wniosek taki powinien zostać odpowiednio uzasadniony, ze wskazaniem okoliczności przemawiających za tym, aby prawomocne orzeczenie nie zostało wykonane przed rozpoznaniem kasacji.

Wniosek o przywrócenie terminu a wstrzymanie wykonania orzeczenia

Możliwość wstrzymania wykonania orzeczenia przewidziana jest także w przypadku wniosku o przywrócenie terminu.

Zgodnie z art. 127 k.p.k., złożenie wniosku o przywrócenie terminu nie wstrzymuje wykonania orzeczenia. Organ, do którego wniosek został złożony, lub organ właściwy do rozpoznania środka odwoławczego może jednak zdecydować o wstrzymaniu wykonania orzeczenia.

Może mieć to szczególne znaczenie, gdy strona z przyczyn od siebie niezależnych nie dokonała czynności procesowej w terminie, a w konsekwencji orzeczenie uprawomocniło się i zostało skierowane do wykonania.

Wznowienie postępowania a wstrzymanie wykonania wyroku

Kolejną sytuacją jest złożenie wniosku o wznowienie postępowania karnego.

Na podstawie art. 545 § 1 k.p.k. do postępowania o wznowienie stosuje się odpowiednio m.in. regulację art. 532 k.p.k. dotyczącą możliwości wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia.

Także tutaj złożenie samego wniosku o wznowienie nie powinno być utożsamiane z automatycznym zatrzymaniem wykonania prawomocnego wyroku.

Co powinien zawierać wniosek o wstrzymanie wykonania kary?

Wniosek powinien przede wszystkim dokładnie wskazywać orzeczenie, którego wykonanie ma zostać wstrzymane, podstawę żądania oraz okoliczności przemawiające za jego uwzględnieniem.

Szczególnie istotne jest uzasadnienie. Ogólne stwierdzenie, że rozpoczęcie odbywania kary będzie dla skazanego uciążliwe, może okazać się niewystarczające. Warto przedstawić konkretną sytuację skazanego i – w miarę możliwości – poprzeć wskazane okoliczności odpowiednimi dokumentami.

W zależności od argumentacji mogą to być przykładowo dokumenty medyczne, dokumentacja dotycząca sytuacji rodzinnej, zatrudnienia czy obowiązku sprawowania opieki nad osobą najbliższą.

Ile kosztuje wniosek o wstrzymanie wykonania kary?

Sam wniosek o wstrzymanie wykonania kary nie podlega odrębnej opłacie sądowej. Trzeba jednak pamiętać, że w praktyce jest on najczęściej składany razem z innym wnioskiem dotyczącym wykonania kary, który może już podlegać opłacie.

Przykładowo, zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o opłatach w sprawach karnych, opłata od wniosku o odroczenie wykonania kary pozbawienia wolności wynosi 80 zł, podobnie jak opłata od wniosku o udzielenie przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności – 60 zł.

Oznacza to, że jeżeli skazany składa wniosek o odroczenie wykonania kary wraz z wnioskiem o jej wstrzymanie do czasu rozpoznania sprawy, uiszcza opłatę przewidzianą dla wniosku głównego. Samo żądanie wstrzymania wykonania kary nie generuje dodatkowej opłaty.

Ile czasu sąd rozpatruje wniosek o wstrzymanie wykonania kary?

Przepisy nie przewidują konkretnego, sztywnego terminu, w którym sąd musi rozpoznać wniosek o wstrzymanie wykonania kary.

Ze względu jednak na charakter takiego wniosku powinien on zostać rozpoznany możliwie szybko, zwłaszcza gdy skazany otrzymał już wezwanie do stawienia się w zakładzie karnym, a termin rozpoczęcia odbywania kary jest bliski.

W praktyce czas rozpoznania zależy m.in. od obciążenia danego sądu, etapu postępowania oraz tego, czy wraz z wnioskiem przedstawiono wszystkie niezbędne informacje i dokumenty.

Z tego względu nie należy odkładać jego złożenia do ostatniej chwili. Sam fakt oczekiwania na decyzję sądu nie powoduje bowiem automatycznego wstrzymania wykonania kary.

Wniosek o wstrzymanie wykonania kary – pomoc adwokata

Wstrzymanie wykonania kary jest instytucją o wyjątkowym charakterze, a samo złożenie wniosku nie gwarantuje ani jego uwzględnienia, ani automatycznego wstrzymania osadzenia skazanego w zakładzie karnym.

W takich sprawach szczególne znaczenie ma szybka analiza sytuacji procesowej, wybór właściwego środka prawnego oraz odpowiednie uzasadnienie wniosku i przedstawienie dokumentów potwierdzających podnoszone okoliczności.

Jeżeli otrzymałeś wezwanie do stawienia się w zakładzie karnym, chcesz złożyć wniosek o wstrzymanie wykonania kary albo potrzebujesz pomocy na etapie postępowania wykonawczego, skontaktuj się z Kancelarią Adwokacką Angeliki Rucińskiej.

Pomogę Ci przeanalizować Twoją sytuację, ustalić dostępne możliwości prawne oraz podjąć odpowiednie działania zmierzające do ochrony Twoich praw.